Τεκμηρίωση
Εκμάθηση
Ροές εργασίας
Ενέργειες kebab
Καθημερινή Εργασία
Πίνακας & Εκθέσεις
Ποιοτικός Έλεγχος
ISO 17025
Αντιδραστήρια & Αποθήκευση
Αρχεία Καταγραφής
Επαφές
Τιμολόγηση
Ρύθμιση Αναλύσεων
Ρυθμίσεις
Αρχική Εγκατάσταση
Βοήθεια & Αναφορά
Πρότυπα
Αποφάσεις αρχιτεκτονικής
Τοποθέτηση
Ενέργειες kebab
0:000:00

Διαχείριση εκπρόθεσμης διακρίβωσης

Στόχος

Όταν προσπαθείτε να εγκρίνετε ένα Αρχείο Ανάλυσης (Analysis Record — AR) και η έγκριση εμποδίζεται επειδή κάποιο από τα όργανα μέτρησης ήταν εκτός διακρίβωσης την ημερομηνία που έγινε η ανάλυση, ο οδηγός αυτός περιγράφει τις επιτρεπτές οδούς επίλυσης σύμφωνα με το ΕΛΟΤ ΕΝ ISO/IEC 17025:2017.

Μετράει η κατάσταση του οργάνου την ημερομηνία της ανάλυσης, όχι σήμερα (§6.4.13(ε), §7.5.1: η κατάσταση πρέπει να αποδεικνύεται για την ημερομηνία της εργασίας). Όργανο που ήταν διακριβωμένο την ημέρα της ανάλυσης αλλά έληξε αργότερα δεν εμποδίζει την έγκριση· όργανο που ήταν εκτός διακρίβωσης εκείνη την ημέρα εξακολουθεί να εμποδίζει την έγκριση ακόμη κι αν διακριβωθεί σήμερα.

  • Επιλογή Α — Διόρθωση της εγγραφής διακρίβωσης: το όργανο ήταν διακριβωμένο, αλλά η εγγραφή που καλύπτει την ημερομηνία της ανάλυσης λείπει ή έχει λάθος ημερομηνίες. Την καταχωρείτε ή τη διορθώνετε από το πιστοποιητικό και ξανατρέχετε την έγκριση.
  • Επιλογή Β — Επανάληψη της ανάλυσης: το όργανο ήταν πράγματι εκτός διακρίβωσης. Τα αποτελέσματα δεν καλύπτονται· επαναλαμβάνετε την ανάλυση σε διακριβωμένο όργανο.
  • Επιλογή Γ — Τεκμηριωμένη παράκαμψη: η οδός εξαίρεσης. Ο Διευθυντής Εργαστηρίου (LAB_DIRECTOR), ο Διαχειριστής Ποιότητας (QUALITY_MANAGER) ή ο Αξιολογητής (REVIEWER) εγκρίνει παρ' όλα αυτά, καταγράφοντας αιτιολογία ≥20 χαρακτήρων. Η παράκαμψη καταγράφεται στο ιστορικό ελέγχου.

Καμία οδός δεν περνά σιωπηλά — κάθε έγκριση επί οργάνου εκτός διακρίβωσης αφήνει ίχνος στο σύστημα.


Προϋποθέσεις

#ΠροϋπόθεσηΠού ελέγχεται
1Το AR βρίσκεται σε κατάσταση Ελεγμένη και είναι έτοιμο για μετάβαση σε Εγκεκριμένη.Πεδίο status στη σελίδα Λεπτομερειών Ανάλυσης.
2Τουλάχιστον μία Measurement του AR αναφέρεται σε Instrument με requiresCalibration = true.Καρτέλα Μετρήσεις στο AR.
3Η διακρίβωση σε ισχύ την ημερομηνία της ανάλυσης — η πιο πρόσφατη εγγραφή της καρτέλας Διακριβώσεις του οργάνου με ημερομηνία έως και εκείνη την ημέρα — έχει ημερομηνία επόμενης διακρίβωσης πριν από την ημερομηνία της ανάλυσης. Χωρίς τέτοια εγγραφή, το όργανο δεν είχε διακρίβωση εκείνη την ημέρα (§6.4.4), και η έγκριση εμποδίζεται επίσης.Καρτέλα Διακριβώσεις του οργάνου.
4Για την Επιλογή Γ ο χρήστης διαθέτει ρόλο που επιτρέπεται από την καταχώρηση «Παράκαμψη Συστήματος Ποιότητας» του πίνακα δικαιωμάτων — προεπιλογή: LAB_DIRECTOR, QUALITY_MANAGER ή REVIEWER.Ρυθμίσεις → Δικαιώματα Ρόλων.
5Για την Επιλογή Α ο χρήστης έχει δικαίωμα δημιουργίας ή επεξεργασίας CalibrationRecord στο εν λόγω όργανο.Δικαιώματα Ρόλου.

Όργανα με requiresCalibration = false (π.χ. ογκομετρικά γυάλινα σκεύη, χειρωνακτικά εργαλεία), καθώς και όργανα των οποίων η εγγραφή σε ισχύ δεν έχει ημερομηνία επόμενης διακρίβωσης, εξαιρούνται και δεν προκαλούν αποκλεισμό.

Έλεγχος πριν αποφασίσετε οδό

Πριν επιλέξετε οδό, ανοίξτε την καρτέλα Μετρήσεις του AR και σημειώστε:

  • Ποια όργανα εμποδίζουν την έγκριση — συνήθως ένα ή δύο, σπάνια όλα. Για το καθένα, ανοίξτε πρώτα την καρτέλα Διακριβώσεις και αναζητήστε εγγραφή που καλύπτει την ημερομηνία της ανάλυσης: η εγγραφή που λείπει ή έχει λάθος ημερομηνίες είναι η συχνότερη αιτία, και τη διορθώνει η οδός Α.
  • Πόσο πριν από την ανάλυση έληξε η διακρίβωση — μία μέρα απαιτεί διαφορετική αιτιολόγηση από έναν μήνα.
  • Αν υπάρχει εν εξελίξει CAPA για το όργανο — η οδός Γ πρέπει να συνδεθεί με υπάρχουσα ή νέα διορθωτική ενέργεια.

Βήματα

  1. Δοκιμάστε την έγκριση. Στη σελίδα Λεπτομερειών του AR, πατήστε το κουμπί «Έγκριση» στη σειρά ενεργειών — δεν βρίσκεται σε μενού kebab, εμφανίζεται απευθείας. Εφόσον κάποιο όργανο ήταν εκτός διακρίβωσης την ημερομηνία της ανάλυσης, το backend επιστρέφει σφάλμα με κωδικό errors.approvalBlockedCalibration. Το frontend αναγνωρίζει τον κωδικό και ανοίγει το παράθυρο παράκαμψης αντί για snackbar σφάλματος· το μήνυμα αναφέρει την ημερομηνία της ανάλυσης και κάθε όργανο (όνομα, αριθμός σειράς, ημερομηνία που έληξε η διακρίβωσή του).
  2. Επιλογή Α — Διόρθωση της εγγραφής διακρίβωσης (το όργανο ήταν πράγματι διακριβωμένο).
  • Κλείστε το παράθυρο παράκαμψης με Ακύρωση.
  • Πλοηγηθείτε στη σελίδα Όργανα → επιλέξτε το όργανο → καρτέλα Διακριβώσεις.
  • Καταχωρήστε την εγγραφή CalibrationRecord που λείπει ή διορθώστε την υπάρχουσα, με τις πραγματικές ημερομηνίες του πιστοποιητικού: calibrationDate έως και την ημερομηνία της ανάλυσης, nextDueDate από εκείνη την ημερομηνία και μετά, αριθμό πιστοποιητικού και withinTolerance. Ημερομηνία παλαιότερη από το όριο καθυστερημένης καταχώρησης ζητά αιτιολογία καθυστερημένης καταχώρησης — εξηγήστε γιατί η εγγραφή καταχωρείται τώρα.
  • Επιστρέψτε στο AR και ξανατρέξτε την Έγκριση. Ο έλεγχος βρίσκει πλέον την εγγραφή σε ισχύ και το AR μεταβαίνει σε Εγκεκριμένη χωρίς καταγραφή παράκαμψης.
  • Η διακρίβωση του οργάνου σήμερα δεν αίρει την αναστολή: η νέα εγγραφή έχει ημερομηνία μετά την ανάλυση.
  1. Επιλογή Β — Επανάληψη της ανάλυσης (το όργανο ήταν πράγματι εκτός διακρίβωσης). Τα αποτελέσματα παρήχθησαν εκτός διακρίβωσης και δεν καλύπτονται. Διακριβώστε το όργανο (ή χρησιμοποιήστε άλλο, διακριβωμένο), επαναλάβετε την ανάλυση ως νέο αρχείο ανάλυσης και ακυρώστε το αρχικό με αιτιολογία.
  2. Επιλογή Γ — Τεκμηριωμένη παράκαμψη (οδός εξαίρεσης).
  • Στο παράθυρο παράκαμψης που έχει ήδη ανοίξει, συμπληρώστε την αιτιολογία παράκαμψης στο πεδίο κειμένου. Πρέπει να αναφέρετε:
  • γιατί η ανάλυση δεν μπορεί να επαναληφθεί (π.χ. το δείγμα αναλώθηκε, ο χρόνος διατήρησης πέρασε),
  • γιατί η αποδέσμευση των αποτελεσμάτων είναι μετρολογικά αποδεκτή παρόλα αυτά (π.χ. το εσωτερικό QC με γνωστό υλικό αναφοράς ήταν εντός ορίων εκείνη την ημέρα, η επόμενη διακρίβωση βρήκε το όργανο εντός ανοχών),
  • ποια διορθωτική ενέργεια γίνεται (CAPA, ανασκόπηση προγράμματος διακρίβωσης).
  • Το πεδίο απαιτεί τουλάχιστον 20 χαρακτήρες· διαφορετικά η υποβολή απορρίπτεται.
  • Πατήστε Υποβολή. Το AR μεταβαίνει σε Εγκεκριμένη και καταγράφεται στο μητρώο ελέγχου (audit trail) ένα event OVERRIDE_CALIBRATION_APPROVE με τα πεδία userId, entityType = 'AnalysisRecord', entityId, reason, χρονοσφραγίδα και τη λίστα των εκπρόθεσμων οργάνων ως changes.
  1. Επιβεβαίωση καταχώρησης. Στο AR, η καρτέλα «Ιστορικό Εγγραφής» (Record History) εμφανίζει την εγγραφή με την πλήρη αιτιολογία και τον υπεύθυνο. Δεν διαγράφεται ποτέ — αποτελεί μέρος του αρχείου αξιολόγησης για τον επιθεωρητή ΕΣΥΔ.

Αυτή η καρτέλα δείχνει απλή λίστα, χωρίς φίλτρο ή εξαγωγή CSV. Για να φιλτράρετε ανά ενέργεια (OVERRIDE_CALIBRATION_APPROVE) και να εξάγετε CSV για το φάκελο εσωτερικής επιθεώρησης, χρησιμοποιήστε τη σελίδα Ιστορικό Ελέγχου (/audit-trail — απαιτεί το δικαίωμα «Ιστορικό Ελέγχου»). Η εξαγωγή περιλαμβάνει χρήστη, χρονοσφραγίδα, αιτιολογία και τα σχετικά δεδομένα, που είναι ακριβώς το είδος τεκμηρίωσης που ζητάει η §6.4.7.

  1. Παρακολούθηση εκκρεμοτήτων. Από τον Επιχειρηματικό Πίνακα (Business Dashboard), η κάρτα «Έσοδα σε Κίνδυνο (Διακρίβωση)» δείχνει το τιμολογηθέν έσοδο των παραγγελιών δειγμάτων που αγγίζουν εκπρόθεσμα όργανα (όχι μια ουρά εκκρεμών εγκρίσεων) — αν έστω ένα δείγμα μιας παραγγελίας αναλύθηκε σε εκπρόθεσμο όργανο, όλη η παραγγελία μετράει ως εκτεθειμένη. Χρησιμοποιήστε την για να ιεραρχήσετε ποια όργανα χρειάζονται διακρίβωση πρώτα.

Πρότυπο αιτιολογίας παράκαμψης

Για να αποφύγετε επανειλημμένες απορρίψεις λόγω ανεπαρκούς τεκμηρίωσης, ακολουθήστε τη δομή:

«Η διακρίβωση του οργάνου <όνομα> (S/N <serial>) είχε λήξει στις <ημερομηνία>, πριν από την ημερομηνία της ανάλυσης <ημερομηνία>. Η ανάλυση δεν μπορεί να επαναληφθεί διότι <λόγος — π.χ. το δείγμα αναλώθηκε, ο χρόνος διατήρησης πέρασε>. Η μετρολογική εμπιστοσύνη τεκμηριώνεται μέσω <εσωτερικό QC με υλικό αναφοράς LotXXX εντός ορίων εκείνη την ημέρα / η επόμενη διακρίβωση βρήκε το όργανο εντός ανοχών>. Έχει ανοιχθεί CAPA-<αριθμός>.»

Τι συμβαίνει στο παρασκήνιο

Η λογική αποκλεισμού υλοποιείται στη μέθοδο _enforceCalibrationGuard του analysis-record.resolver.ts. Για κάθε Measurement του AR συλλέγονται τα μοναδικά instrumentId και φορτώνονται τα Instrument με requiresCalibration = 1. Για αυτά, η calibrationsInForceAt() (calibrations/calibration-at-date.ts — η ίδια αναζήτηση που χρησιμοποιεί ο κάθετος φάκελος ελέγχου) επιστρέφει την εγγραφή διακρίβωσης σε ισχύ την ημερομηνία της ανάλυσης: την πιο πρόσφατη CalibrationRecord με calibrationDate <= την ημερομηνία της ανάλυσης. Το όργανο εμποδίζει την έγκριση όταν το nextDueDate αυτής της εγγραφής είναι πριν από την ημερομηνία της ανάλυσης, καθώς και όταν δεν υπάρχει τέτοια εγγραφή (χωρίς διακρίβωση εκείνη την ημέρα). Εγγραφή σε ισχύ χωρίς ημερομηνία λήξης → εξαιρείται. Η ημερομηνία της ανάλυσης λαμβάνεται ως ημερομηνία στην τοπική ζώνη ώρας του server.

Αν τίποτα δεν εμποδίζει την έγκριση, ο guard περνά αμέσως· διαφορετικά, χωρίς overrideReason, ρίχνεται GraphQLError με κωδικό extension errors.approvalBlockedCalibration και payload instruments[] που περιλαμβάνει id, name, serialNumber και nextCalibrationDate — την ημερομηνία που έληξε η διακρίβωση (το nextDueDate της εγγραφής· κενό όταν το όργανο δεν είχε διακρίβωση σε ισχύ).

Στην οδό παράκαμψης, ο κοινός βοηθός OverrideHelper.assertAndRecord() (common/override.helper.ts) ελέγχει διαδοχικά:

  1. Ότι ο ρόλος ικανοποιεί isOverrideRole(role) — διαφορετικά απορρίπτεται με το μήνυμα errors.overrideCalibrationDenied. Ο έλεγχος δεν είναι hard-coded στους τρεις ρόλους — διαβάζει την καταχώρηση QUALITY_SYSTEM_OVERRIDE του πίνακα δικαιωμάτων του tenant (Ρυθμίσεις → Δικαιώματα Ρόλων), της οποίας η προεπιλογή είναι ακριβώς LAB_DIRECTOR + QUALITY_MANAGER + REVIEWER, αλλά μπορεί να αλλάξει.
  2. Ότι το reason.trim().length >= 20 (η σταθερά MIN_OVERRIDE_REASON_LENGTH) — διαφορετικά απορρίπτεται με το μήνυμα errors.overrideReasonTooShort.
  3. Καλεί recordEvent({ action: 'OVERRIDE_CALIBRATION_APPROVE', ... }), που γράφει την εγγραφή στον κοινό πίνακα AuditTrail (όχι σε ξεχωριστό «OverrideLog» — είναι ο ίδιος πίνακας όπου καταγράφονται όλα τα γεγονότα ελέγχου του tenant).

Η ακολουθία ελέγχων είναι σκόπιμα fail-fast: ένας χρήστης χωρίς ρόλο δεν θα δει ποτέ μήνυμα τύπου «η αιτιολογία είναι πολύ σύντομη», ώστε να μην εξάγει πληροφορίες για το πώς να παρακάμψει.

Σύντομη δίγλωσση περιγραφή είναι ενσωματωμένη στο ίδιο το μήνυμα σφάλματος του guard, οπότε ακόμη και εργαλεία που δεν προβάλλουν το extensions.instruments (π.χ. απευθείας curl) εμφανίζουν ποιο όργανο είναι εκπρόθεσμο.

Στο frontend, ο component AnalysisDetail (analysis-detail.ts, γύρω στις γραμμές 840-862) εντοπίζει τον κωδικό σφάλματος μέσα στο err.errors[0].extensions.code (Apollo v4 shape) και ενεργοποιεί το παράθυρο παράκαμψης μέσω showOverrideDialog.set(true), αποθηκεύοντας το recordId σε pendingApprovalRecordId. Η υποβολή της αιτιολογίας καλεί ξανά τη mutation, αυτή τη φορά με το overrideReason σαν παράμετρο — η ίδια ροή guard τρέχει εκ νέου, βλέπει το reason, και προχωρά στην καταγραφή.

Ακραίες περιπτώσεις

  • Όργανο που έχει χρησιμοποιηθεί σε μέτρηση δεν μπορεί να διαγραφεί. Η στήλη instrumentId στο Measurement έχει ξένο κλειδί χωρίς CASCADE προς το Instrument — η διαγραφή του οργάνου θα αποτύχει με σφάλμα ξένου κλειδιού όσο υπάρχει έστω μία μέτρηση που το αναφέρει. Το σενάριο «διαγραμμένο όργανο με ορφανή μέτρηση» δεν μπορεί επομένως να συμβεί μέσω της κανονικής εφαρμογής.
  • Πολλαπλά εκπρόθεσμα όργανα στο ίδιο AR: το παράθυρο παράκαμψης εμφανίζει όλα. Η ίδια αιτιολογία καλύπτει το σύνολο — δεν χρειάζεται ξεχωριστή υποβολή ανά όργανο.
  • Διακρίβωση εκτός ανοχών (withinTolerance: false): ο έλεγχος έγκρισης κρίνει μόνο τις ημερομηνίες της εγγραφής σε ισχύ· εγγραφή εκτός ανοχών ή μη κατάλληλη για χρήση επισημαίνεται από τον κάθετο φάκελο ελέγχου. Χειριστείτε τέτοια αποτελέσματα κατά §6.4.9 (Επιλογή Β ή Γ).
  • Πεδίο οργάνου έναντι εγγραφών: τα πεδία «Τελευταία Διακρίβωση» και «Επόμενη Διακρίβωση» του οργάνου είναι μόνο για ανάγνωση· κάθε αποθήκευση ή διαγραφή CalibrationRecord τα αντιγράφει από την πιο πρόσφατη εγγραφή. Ο έλεγχος της έγκρισης διαβάζει μόνο τις εγγραφές σε ισχύ την ημερομηνία της ανάλυσης· τα πεδία του οργάνου τροφοδοτούν τις λίστες, την ειδοποίηση και τους ελέγχους εργασίας.

Σημαντική διαφορά για bulk approve. Η μέθοδος μαζικής έγκρισης (analysis-record.resolver.ts, γύρω στη γραμμή 1787) καλεί _enforceCalibrationGuard(r, undefined, userRole, userId) με overrideReason = undefined, οπότε δεν επιτρέπεται καμία παράκαμψη: όλα τα AR με όργανο εκτός διακρίβωσης αποτυγχάνουν και πρέπει να διορθωθούν μεμονωμένα: με διορθωμένη εγγραφή, με επανάληψη ή με παράκαμψη και αιτιολογία. Αυτό είναι σκόπιμο — η μαζική έγκριση δεν πρέπει να καλύπτει εξαιρέσεις.

Αν χρειάζεται να αδειάσετε μια μεγάλη ουρά, η ροή εργασίας είναι:

  1. Τρέξτε τη μαζική έγκριση για να εντοπίσετε ποια AR αποτυγχάνουν.
  2. Ομαδοποιήστε τις αποτυχίες ανά όργανο.
  3. Ελέγξτε στην καρτέλα Διακριβώσεις αυτών των οργάνων αν λείπουν ή έχουν λάθος ημερομηνίες εγγραφές που καλύπτουν τις ημερομηνίες των αναλύσεων, και διορθώστε τις (Επιλογή Α).
  4. Ξανατρέξτε τη μαζική έγκριση· τις υπόλοιπες αποτυχίες τις επαναλαμβάνετε (Επιλογή Β) ή τις χειρίζεστε μία-μία μέσω του παραθύρου παράκαμψης με πλήρη αιτιολογία (Επιλογή Γ).

Σχετικά εδάφια

  • §6.4.6 — Διακρίβωση οργάνων μέτρησης για ιχνηλασιμότητα. Όλα τα όργανα που επηρεάζουν την αβεβαιότητα μέτρησης πρέπει να διακριβώνονται σύμφωνα με τεκμηριωμένο πρόγραμμα. Η εκπρόθεσμη διακρίβωση συνεπάγεται αμφισβητούμενη ιχνηλασιμότητα.
  • §6.4.7 — Πρόγραμμα διακρίβωσης και επανεξέταση. Το εργαστήριο τεκμηριώνει συχνότητες διακρίβωσης, ενδιάμεσους ελέγχους, και εξετάζει το πρόγραμμα όταν εντοπίζονται αποκλίσεις. Η οδός παράκαμψης πρέπει να συνοδεύεται από CAPA που τροφοδοτεί την επανεξέταση.

Για το πλήρες κείμενο των εδαφίων δείτε τη σελίδα Αναφορά → ISO/IEC 17025:2017.


Συμβουλή για επιθεωρήσεις ΕΣΥΔ

Οι επιθεωρητές ΕΣΥΔ συχνά ζητούν δειγματοληπτικά να δουν παραδείγματα παρακάμψεων. Μια καλά δομημένη εγγραφή στο μητρώο ελέγχου (AuditTrail) με σαφή αιτιολογία, παραπομπή σε CAPA και αποδείξεις μετρολογικής εμπιστοσύνης (QC charts, αναπληρωματικές μετρήσεις) αποτελεί ισχυρή απόδειξη ότι το εργαστήριο δεν παρακάμπτει σιωπηλά τους ελέγχους, αλλά διαχειρίζεται την εξαίρεση με ώριμο τρόπο. Αντίθετα, λακωνικές αιτιολογίες του τύπου «έκτακτη ανάγκη» είναι κόκκινη σημαία.

Συστηματική χρήση της οδού Γ (π.χ. πάνω από 5 παρακάμψεις/μήνα για το ίδιο όργανο) πρέπει να ενεργοποιεί ανασκόπηση του προγράμματος διακρίβωσης σύμφωνα με τη §6.4.7 και ενδεχομένως αύξηση της συχνότητας ή αλλαγή παρόχου.